Quốc Âm Thi Tập (Vũ Văn Kính Biên Khảo) – Nguyễn Trãi

Quốc Âm Thi Tập (Vũ Văn Kính Biên Khảo) – Nguyễn Trãi

 Quốc âm thi tập – tập thơ mở đầu đầy ấn tượng cho dòng chảy thơ Nôm cổ điển của Việt Nam với số lượng bài thơ lên đến 254 bài, chia làm 4 mục:
• Vô đề
• Môn thì lệnh (Thì lệnh môn)
• Môn hoa mộc (Hoa mộc môn)
• Môn cầm thú (Cầm thú môn)
Phần lớn các bài thơ trong “Quốc âm thi tập” không có nhan đề. Đa phần là thơ tâm sự, tỏ chí hướng, rất khó để biết thời gian sáng tác của từng tác phẩm.
 Nội dung của tập thơ hướng đến việc ca tụng thú thanh nhàn, tự hào mình đã “đổi công danh lấy một cần câu” … của Nguyễn Trãi và cũng để lộ nỗi đau không che giấu là không có cơ hội giúp nước, không gặp người cùng mình thực hiện chí lớn. Ngoài ra, có một số bài làm để tự ràn mình, khuyên bảo con cháu giữ vững đạo đức, nhân phẩm, theo đúng lời dạy của thánh hiền (Bảo kính cảnh giới). Nhìn bao quát tập thơ có thể thấy Nguyễn Trãi chủ yếu nói về thiên nhiên.
 Thể thơ trong “Quốc âm thi tập” rất đặc biệt. Có bài thất ngôn bát cú, có bài thất ngôn tứ tuyệt; nhiều bài giữa những câu 7 tiếng, xen 1 – 2 câu 6 tiếng ngoài ra Nguyễn Trãi còn dùng nhiều ca dao, tục ngữ, nhiều từ cổ, và sử dụng ngôn ngữ dân tộc để có thể bộc lộ các cung bậc tình cảm, các sắc thái trữ tình, thế giới nội tâm và mọi nỗi ưu phiền một cách tự do, linh động vì lẽ đó mà lời thơ uyển chuyển, dung dị, gần gũi đời thường và gần với nếp cảm nếp nghĩ dân tộc. Cũng vì vậy mà “Quốc âm thi tập” lôi cuốn người đọc, thậm chí khiến cho nhiều tay thi bá vào cuộc, đưa đến nhiều cách giảng, cách hiểu, cách mở rộng và khai thác đề tài khác nhau như Xuân Diệu, Lê Trí Viễn, Bùi Văn Nguyên, Nguyễn Ðình Chú,…
 Với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãi đã tạo nên một lối thơ vừa sâu sắc trí tuệ, vừa đậm đà bản sắc dân tộc chứa đựng những giá trị to lớn về nội dung và nghệ thuật, “Quốc âm thi tập” là tập thơ tiêu biểu trong sự nghiệp thơ ca của Nguyễn Trãi. Và từ “Quốc âm thi tập”, Nguyễn Trãi đã tự khẳng định mình và phát huy tiếng nói của dân tộc, như học giả Lê Trí Viễn từng nhận xét: “Nguyễn Trãi là bông hoa đầu mùa tuyệt đẹp của thơ nôm Việt Nam” và cả danh nhân văn hóa Phạm Văn Đồng cũng nhìn nhận văn chương Nguyễn Trãi “đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật, đều hay và đẹp lạ thường”.
 Tập thơ “Quốc âm thi tập” không chỉ cho ta thấy tài năng nghệ thuật, tình yêu thiên nhiên và tâm hồn cao đẹp của thi nhân – kẻ sĩ Nguyễn Trãi đồng thời nó cũng cho thấy cái tâm và cái tầm của một danh nhân văn hoá thế giới, đã có những đóng góp quan trọng về nội dung, tư tưởng và phát triển thơ ca quốc ngữ. Thấy được giá trị và vai trò to lớn của tập thơ “Quốc âm thi tập” đối với nền văn học dân tộc do đó chúng em – những hậu bối được thừa hưởng nét đẹp tinh hoa này mong muốn giới thiệu các bài thơ Nôm của thi nhân Nguyễn Trãi đến mọi người nhằm truyền tải và lưu giữ phần hồn đẹp đẽ trong thơ cũng như là phát huy giá trị truyền thống của dân tộc.