Trang Tử Nam Hoa Kinh (NXB Văn Hóa 1994) – Nguyễn Hiến Lê

Trang Tử Nam Hoa Kinh (NXB Văn Hóa 1994) – Nguyễn Hiến Lê

Những chủ đề chính của Nam Hoa kinh bao gồm tính tự nhiên trong hành động và sự giải thoát khỏi thế tục, đặc biệt là khỏi những quy tắc, tục lệ và công nghệ. Các giai thoại và ngụ ngôn trong Nam Hoa kinh trình bày quan điểm tư tưởng triết lí nhân sinh, cũng như cách nhìn nhận của con người về thị phi, thiện ác, sinh tử và mối quan hệ giữa con người với tự nhiên. Trong khi các triết gia Trung Quốc khác thường chú trọng tới vấn đề luân thường đạo lý hay trách nhiệm của mỗi cá nhân thì Trang Chu lại đề cao sự vô vi, hướng con người tới cảnh giới tiêu diêu tự tại để đắc Đạo. Ông cũng nhấn mạnh các phương pháp tự chủ và tu luyện khí thông qua sự tĩnh tại và hư vô, nhằm đạt đến trạng thái tĩnh lặng tuyệt đối của tâm trí. Trang Tử đề cao hình tượng “chân nhân”, một bậc trí giả đạt đến cảnh giới siêu việt bất khả xâm phạm. Đây chính là nguồn gốc của hình ảnh “thánh nhân” trong truyền thống Đạo giáo.

Tuy thường được biết đến với vai trò của một tác phẩm triết học, song Nam Hoa kinh được đánh giá là một trong những áng văn chương vĩ đại nhất trong lịch sử văn học Trung Quốc, được Kim Thánh Thán liệt vào hạng nhất trong lục tài tử thư và được các học giả hiện đại xem là “tác phẩm quan trọng nhất thời Tiên Tần trong ngành nghiên cứu văn học Trung Quốc”. Là một tuyệt tác ở cả mặt triết học lẫn văn học, Nam Hoa kinh có ảnh hưởng sâu sắc tới nhiều tác giả Trung Quốc và các nước đồng văn trong suốt 2.000 năm lịch sử. Nhiều nhà văn, nhà thơ nổi tiếng như Tư Mã Tương Như, Tư Mã Thiên thời Tây Hán, Nguyễn Tịch, Đào Tiềm thời Ngụy-Tấn-Nam-Bắc triều (222–589), Lý Bạch thời Đường (618–907), Tô Đông Pha và Lục Du thời Tống (960–1279), hay Nguyễn Trãi thời Lê Sơ (1428–1527) ở Việt Nam và Matsuo Bashō thời Edo (1603–1868) ở Nhật Bản đều chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Nam Hoa kinh.